I. Metin: Selanik, Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'daki en önemli liman kentlerinden biriydi. Demiryolu ağı ile Üsküp, Belgrat, Manastır ve İstanbul gibi önemli şehirlere bağlanıyordu. Kentte gelişmiş bir ticaret hayatı vardı.

II. Metin: Selanik'te Türklerle birlikte Rum, Bulgar, Sırp, Yahudi ve Ermeni gibi farklı milletler bir arada yaşamaktaydı. Bu durum kentte zengin bir kültürel yapının oluşmasını sağlarken; Fransız İhtilali sonrası ortaya çıkan milliyetçilik fikrinin de bölgede hızla yayılmasına zemin hazırladı.

Bu metinlerden hareketle Selanik şehri ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ULAŞILAMAZ?

Aşağıdaki şemada Mustafa Kemal'in fikir hayatının oluşmasında etkili olan şehirler ve bu şehirlerin ona kattığı bazı özellikler verilmiştir:

Selanik: Farklı milletlerin bir arada yaşadığı, Batı'daki yeniliklerin ve gazete/dergilerin kolayca takip edilebildiği bir liman kentiydi. Bu durum Mustafa Kemal'in farklı kültürleri tanışmasında ve zengin bir fikir dünyasına sahip olmasında etkili oldu.

Manastır: Askeri idadiyi (lise) okuduğu bu şehirde, zengin bir kütüphaneye sahip olması ve tarih öğretmeni Mehmet Tevfik Bey'in rehberliği sayesinde tarih bilinci gelişti. Ayrıca Namık Kemal ve Ziya Gökalp gibi Türk düşünürlerin eserleriyle tanışarak vatan sevgisi ve milliyetçilik duyguları pekişti.

İstanbul: Harp Okulu ve Harp Akademisi'ni okuduğu bu büyük şehir, ülkenin başkenti olması sebebiyle devletin kötü gidişatını, yönetimdeki aksaklıkları ve siyasi olayları yakından gözlemlemesine zemin hazırladı.

• Bu bilgilere hareketle Mustafa Kemal'in eğitim gördüğü şehirlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Mustafa Kemal, çocukluk ve gençlik yıllarında Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu zor durumu görmüş; özellikle İstanbul'da eğitim görürken ülke sorunları üzerine arkadaşlarıyla toplantılar düzenleyip gazete ve dergiler çıkararak ülke kurtuluşu için çözüm yolları aramıştır.

Bu bilgilere dayanarak Mustafa Kemal ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Mustafa Kemal, Çanakkale Savaşı sırasında düşmanın nereden çıkarma yapacağını önceden tahmin ederek gerekli önlemleri almış, Trablusgarp Savaşı'nda ise bölge halkını teşkilatlandırarak İtalyanlara karşı örgütlemiştir.

Bu parçada Mustafa Kemal'in sırasıyla hangi kişilik özelliklerine değinilmiştir?

Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılın sonlarında batılılaşma ve yenilik hareketleri hız kazanmış, Avrupa'da eğitim gören aydınlar vatanın kurtuluşu için farklı fikir akımları ortaya atmışlardır. Mustafa Kemal de Manastır Askeri İdadisi'nde eğitim görürken bu fikir akımlarından etkilenmiş, özellikle Türk aydınlarının yanı sıra Avrupalı düşünürlerin (Jean-Jacques Voltaire, Montesquieu vb.) eserlerini okuma fırsatı bulmuştur. Manastır’daki tarih öğretmeni Kolağası Mehmet Tefik Bey, Mustafa Kemal’in tarihe olan merakını artırırken, Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik akımı ise çok uluslu yapısıyla dikkat çeken Osmanlı Devleti'nin geleceği üzerinde derin etkiler bırakmıştır.

Bu metne göre Mustafa Kemal’in fikir hayatının şekillenmesinde aşağıdaki unsurlardan hangisinin etkisi en az söylenebilir?

XIX. yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti, Avrupalı devletler karşısında askerî, teknolojik ve ekonomik üstünlüğünü kaybetmişti. Bu dönemde Balkanlar; farklı milletlerin, dinlerin ve dillerin bir arada yaşadığı, aynı zamanda Avrupa’da basılan gazete ve kitapların Osmanlı ülkesine giriş kapısı konumunda olan stratejik bir bölgeydi. Mustafa Kemal’in çocukluk ve gençlik yıllarının geçtiği Selanik ve Manastır gibi Balkan şehirleri; hem zengin bir kültürel etkileşime ev sahipliği yapıyor hem de Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik isyanlarının ve dış devletlerin kışkırtmalarının en yoğun yaşandığı yerler olarak dikkat çekiyordu.

Bu bilgilere dayanarak Balkan şehirlerinin Mustafa Kemal’in kişisel ve düşünsel gelişimine etkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Mustafa Kemal’in fikir hayatının, askerî kişiliğinin ve diplomatik becerilerinin şekillenmesinde yaşadığı şehirlerin farklı özellikleri etkili olmuştur. Aşağıda Mustafa Kemal’in hayatında derin izler bırakan dört şehir ve bu şehirlerde edindiği bazı kazanımlar verilmiştir:

I. Şehir: Fransızca özel dersler alarak Batılı düşünürlerin eserlerini okumuş; Vatan ve Hürriyet şairi Namık Kemal ile milliyetçi şair Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul’un fikirleriyle tanışmıştır. Ayrıca Tarih Öğretmeni Kolağası Mehmet Tevfik Bey sayesinde tarih bilinci kazanmıştır.

II. Şehir: Harp Okulu ve Harp Akademisi’nde eğitim alırken ülkenin içinde bulunduğu siyasi durumla yakından ilgilenmiş, arkadaşlarıyla bir gazete çıkararak devletin kurtuluşuna dair fikirlerini yaymaya çalışmıştır.

III. Şehir: İlk görev yeri olan 30. Süvari Alayı’na atanmış, burada memleketin çöküşüne tanıklık ederek arkadaşlarıyla birlikte gizlice Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’ni kurmuştur.

IV. Şehir: Askerî Ataşemiliterlik görevinde bulunmuş, Avrupalı devletlerin temsilcileriyle görüşerek diplomasi tecrübesi kazanmış ve parlamenter sistemin işleyişini (Bulgar Parlamentosunu) yakından inceleme imkânı bulmuştur.

Verilen bilgiler doğrultusunda bu şehirlerin doğru eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal’in hayatında derin izler bırakan şehirler ve bu şehirlerin ona kattığı beceriler hakkında şu bilgiler verilmektedir:

Selanik: Farklı milletlerin bir arada yaşadığı, Batılı yayınların kolayca girdiği bu liman şehri; Mustafa Kemal'in farklı fikirlere hoşgörüyle yaklaşmasını ve yenilikçi bir bakış açısı kazanmasını sağlamıştır.

Manastır: Askerî İdadi yıllarında Türk şairlerin eserleriyle tanışması ve Tarih Öğretmeni Tevfik Bey’in dersleri; onda milliyetçilik bilincinin ve tarih sevgisinin oluşmasında etkili olmuştur.

Şam: İlk görev yerinde memleketin içinde bulunduğu olumsuz şartları görerek arkadaşlarıyla Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’ni kurması; onun liderlik ve teşkilatçılık yönünü ön plana çıkarmıştır.

Sofya: Askerî Ataşemiliter (askerî elçi) olarak görev yaptığı bu şehirde Bulgar Parlamentosunu takip etmesi ve yabancı devlet temsilcileriyle görüşmesi; onun askerî cephe savaşlarında taktiksel üstünlük elde etmesini sağlamıştır.

Yukarıda verilen şehirler ve Mustafa Kemal’e kazandırdığı nitelikler düşünüldüğünde, yapılan değerlendirmelerden hangisi yanlış bir çıkarımdır?

Aşağıda Mustafa Kemal’in etkilendiği şehirler ve bu şehirlerde edindiği kazanımlar verilmiştir:

I. Selanik: Çok kültürlü yapısı sayesinde farklı düşüncelere karşı hoşgörü kazanmıştır.

II. Manastır: Yerli ve yabancı yazarları okuyarak milliyetçilik ve tarih bilinci edinmiştir.

III. Şam: Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’ni kurarak teşkilatçılık yeteneğini geliştirmiştir.

IV. Sofya: Bulgar Meclisini takip ederek diplomasi ve demokrasi tecrübesi kazanmıştır.

Bu şehirlerden hangisindeki faaliyeti, Mustafa Kemal'in siyasi ve liderlik becerisini doğrudan gösterir?

Mustafa Kemal’in doğduğu ve çocukluğunun bir kısmını geçirdiği Selanik; Türklerin, Rumların, Sırpların, Bulgar ve Yahudilerin bir arada yaşadığı kozmopolit (çok uluslu) bir yapıya sahipti. Bu şehir, Osmanlı’nın Batı’ya açılan önemli bir kapısı konumundaydı. Selanik’te farklı dillerde gazete ve dergiler yayımlanıyor, Avrupa’da çıkarılan gazete ve kitaplar kolaylıkla temin edilebiliyordu.

Buna göre Selanik şehrinin Mustafa Kemal üzerinde aşağıdaki alanların hangisinde daha fazla doğrudan katkı sağladığı söylenebilir?

Mustafa Kemal, babasının desteği ile geleneksel eğitim veren mahalle mektebinden ayrılıp modern eğitim veren hangi okula kaydolmuştur?